Bistrica, Liburne Ilire -Ilirska Bistrica!

Bistrica, Liburne Ilire -Ilirska Bistrica!

773
0
SHPËRNDAJE

Shkruan: Shqipe HOXHA

Liburnët, si detarë dhe toponomi – Liburnia (Sllovenia), ku sot ekzston një pjesë e mirë e onomasiologjisë liburne-illire, në toponomastikë dhe antroponomi sikurse hidronomi – Bistrica illire (Ilirska Bistrica), toponomi – Liburnia, -Emona (Lublana), kryeqyteti i Liburnisë, nga koha e mbretëreshës liburne-illire – Emona.    img_4507Fiset iliro-shqiptare, i popullonin territoret e Ilirisë – Ballkanit që nga Dardanelet Dardane e deri në kufijt e skajshëm të Ilirisë, respektivisht të Sllovenisë së sotme (Ilirska Bistrica). Ilirska Bistrica (shqiptohet [iliːɾska biːstɾitsa], Gjermanisht: Illyrisch Feistritz; Italian: Villa del Nevoso, para 1927: Bisterza) është një qytet në rajonin Inner Carniola të Sllovenisë jugperëndimore, është selia administrative e komunës së Ilirska Bistrica.

img_4508Emri Ilirska Bistrica do të thotë ‘ Bistrica ilire “, ka meritën e vet gjatë kohës së Perandorisë Austriake, kur zona ishte pjesë e Mbretërisë së Ilirisë, një njësi administrative në mes të 1816 dhe 1849. Mbiemri Ilirska (Illyrisch) është shtuar sipas emrit të vjetër Bistrica (Feistritz) që dallojnë atë nga qytetet e tjera në Perandori si Slovenska Bistrica ose Banska Bystrica në moderne-sot Sllovakia.

img_4506Stema e qyteti të armëve, paraqet historinë e rajonit, duke kujtuar njerëzit para-sllave ilire, që dikur kan populluar zonën, së bashku me ndërtimin e anijeve në të kaluarën e tyre. Stema e tanishme e armëve të qytetit u miratua në mesin e shekullit të 19-të dhe është vetëm një modifikim i vogël i stemës së Mbretërisë së Ilirisë.     Stema më e vjetër Ilirska Bistrica është gjetur në një dokument të lëshuar nga autoritetet e qytetit më 10 qershor 1871. Kjo përfaqëson një galerë, luftanije e “Liburnit”, njerëzit që jetonin në brigjet e detit Adriatik te Veriut – Kvarner. Simboli është marrë nga stema e Mbretërisë Iliria, e cila ishte më pastaj pjesë e parandorisë austro-hungareze (1816-1918). Gjatë kësaj kohe qyteti Bistrica u bë edhe Bistrica Ilire -Ilirska Bistrica.

img_4504Qendra e qytetit është e vendosur në rrugën e lashtë nga Postojna dhe Pivka në Rijeka në bregdetin e Adriatikut. Ajo është e vendosur në luginën e lumit Reka, në buzë të pjerrët të pllajës së pyllëzuar e të dendur Sněžník në verilindje. Në jugperëndim, të Brkini formojnë kufirin natyror me sllovene Kouffo (Sllovenisht Istria) rajonin historik.     Qyteti Ilirska Bistrica është qendër e komunës me të njëjtin emër me të pakta 5000 banorë, i cili shtrihet në rrethinat veriore ilirskobistriške . Ajo shtrihet në buzë të rrëshqitjes së dheut me fosile në këmbët e Sněžník dhe përhapet në Bistrica,e në lumin Reka. Komuna e gjerë (480 km2, pak më shumë se 14,000 banorë) pllajën e pyllëzuar në Sněžník, Rijeka luginë, ne pjesën lindore të Brkini dhe Podgrajska pjesë të luginës karstike.

img_4503Në vitin 1975, Këshilli i Ilirska Bistrica ka stemen e vjetër të armëve: një anijeje të artë e verdhë në sfond të kaltër. E njëjta Stemë përdoret edhe tani për Qytetin dhe Komunën e Ilirska Bistrica.

Literatura: nga Craig Kopris, SHBA; dhënë nga Vojko Èeligoj, Ilirska Bistrica, Slovenia.