Eubeja dhe Ilirët e Aristidh Koles

Eubeja dhe Ilirët e Aristidh Koles

35
0
SHPËRNDAJE

shkruan Fahri Xharra, Gjakovë
14.09.18

Miq të së vërtetës shqiptare, duhet pa tjetër të lexoni lindin e Aristidh Koles “ Arvanitasit dhe prejardhjae grekëve “. Nese nuk e ke lexuar këtë liber, gjithmonë  njohuritë për të kaluaren tonë pellazge do të jenë të cunguara, por edhe një gjë edhe nëse e lexon 99 herë, në herën e 100 –t do të sheh si diçka nuk ke mabajtur në mend. Pra, është një libër komplet që unë e kam gjithmonë afër meje, ekam kosulentin më të madh për lashtësinë sonë.

Një pjesë e vogël nga libri i madh i Aristidh Koles është edhe “ Eubeja dhe Ilirët “ të cilën do e përpunojmë së bashku, duke shtuar informata tjera nga literatura e mjaftueshme që gjëndet në Internet. Për ta plotësuar shkrimin i nxorra edhe ca piktura të cilat e vërtetojnë atë që e shkruan gjeniu Aristidh Kola.

2

Eubeja (Εύβοια ose Εὔβοια  ) është ishulli i dytë më i madh pas Kretës në Greqi . Ishulli shtrihet në drejtimin veriperëndim –juglindje,dhe nga toka ndahet me kanalin e ngushtë të Europosit, ngushticë kjo e cila ia mundëson ujit të ndërrojë drejtimin e saj të furishëm në çdo gjashtë orë . E shihni ( në të kuqe ) që shikuar nga lartë , ishulli i ngjanë kalecit të detit. Mrekulli natyrore !

Edhe disa shënime për ishullin në fjalë të cilat na ndihmojnë që më mirë të kuptojmë qëllimin e shkrimt të Aristidh Koles, që unë me një repsekt të madh për vepren e tij po e përmendi. Eubeja me sipërfaqen etij prej 3670 km² , është përballë Biotisë dhe Atikes . Qendra  e tij është Halkidiki.
Ishilli Eubeja ka përjetuar histori të gjatë pellazgjike, ilirike, arvanitase për deri sa në vitin 1830 bëhet pjesë e shttit artificial grek.

 

“ Përveç biotëve edhe eubejtë e kanë origjinën nga e njejta zonë- lexoj në librin e përmendur,  Vetë ky emër tregon që edhe ata e kanë prejardhjen nga biotët.Por edhe sikur mos të ksihim këtë dëshmi, e kemi një traditë tjetër që thotë se Eubenë e banoin një popull ilir, helopët që ishin banor të Helopisë së Epirit. Përmenden gjithashtu qytetet e lashta me emërtim Helopi ose Eube dhe në Bioti edhe tani është fshati arvanitas Karada.”

“Por nëse as këto nuk mjaftojnë, le të përmendim versionin homerik  që thotë se Eubenë e banuan Avadet, një popull tjetër ilir . Më pas, avadët e Eubesë e banuan Avadinë e Ilirisë“ .  Pra, kah të shkojmë ne e dëshmojmë lidhjen e Eubesë me Ilirinë .
Nga të gjitha dëshmitë, traditat dhe mitet del një përfundim: Eubenë e banaun fiset ilire, pra edhe nga avadët dhe helopet. Edhe një fakt tjetër: Avadet e Eubesë  në kundërshtim me akejtë që qetheshin kare, këta të Eubesë e qethnin kokën përpara dhe në pjesën e prapme i linin flokët e gjata ashu si qetheshin edhe arvanitasit Vështroni mirë , ata nuk kanë rënje flokësh.

2122

Aristidh Kola e plotëson këte edhe me shkrimet e   udhetarit anglez John Galt i cili gjatë viteve 1809-1811 e vizitoi  Hidren dhe na vërteton: “ Si të gjithë grekët edhe hidrejtë mbanin mustaqe dhe e rruanin pjesën e përparme të kokë , pikërisht duke i lënë flaoket e gjata prapa krejet. Në kokë mbanin një shami të kuqe ( faqe 548, ´Udhëtarë të huaj në Greqi )
23

Pra ta kemi të qartë që të gjithë heronjet e luftes së ‘21’, qetheshin në mënyrën e përshkuar më lartë  –shkruan Aristidh Kola.  Ateherë,pse grekët e sotem e fshin këtë fakt?

233